The Upper Mekong Region, particularly in northern Thailand, has undergone significant transformations in response to shifting geopolitical, environmental, and economic dynamics. As regional integration deepens, the development of sustainable logistics systems and tourism infrastructures has…
หลังจากเหตุการณ์โควิด 19 สปป.ลาว เริ่มมีความสำคัญมากขึ้น ในเเง่ของพื้นที่ทางโลจิสติกส์ ดังจะเห็นได้จากกิจกรรมการขนส่งสินค้าเเละบริการทั้งจาก สาธารณรัฐประชาชนจีน(ต่อไปนี้จะเรียกว่า ประเทศจีน) ไป สปป.ลาว และ ประเทศไทย ซึ่งพบว่า จีน จะทำการขนส่งสินค้าประเภทอุปโภค บริโภค จากประเทศตนเอง ผ่านทางเส้นทาง R3A หรือ Road 3 Asia โดยเป็นเส้นทางผ่านทางระเบียงเศรษฐกิจแนวเหนือ-ใต้ (North South Economic Corridor) ภายใต้กรอบความร่วมมืออนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (Greater Mekong Sub-region) เป็นการเชื่อมต่อเส้นทางระหว่าง มณฑลยูนาน ประเทศจีน มายัง…
การประเมินยุทธศาสตร์ที่ได้จากการวิจัยเชิงพื้นที่ การวิจัยเชิงพื้นที่เป็นกระบวนการสำคัญในการพัฒนายุทธศาสตร์ที่ตอบสนองต่อความต้องการและศักยภาพเฉพาะของพื้นที่นั้น ๆ อย่างไรก็ตาม ก่อนที่จะนำยุทธศาสตร์เหล่านั้นไปปฏิบัติ จำเป็นต้องมีการประเมินความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ เพื่อให้มั่นใจว่ายุทธศาสตร์ที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ต้องการได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความนี้มุ่งเน้นการประเมินความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติของยุทธศาสตร์ที่พัฒนาจากกระบวนการ Focus Group และการวิเคราะห์ SWOT การวิจัยเชิงพื้นที่และการพัฒนายุทธศาสตร์ การวิจัยเชิงพื้นที่เป็นกระบวนการที่มุ่งเน้นการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลเฉพาะของพื้นที่ เพื่อพัฒนายุทธศาสตร์ที่สอดคล้องกับบริบทและความต้องการของชุมชน กระบวนการนี้มักใช้วิธีการมีส่วนร่วม เช่น Focus Group เพื่อรวบรวมความคิดเห็นและข้อมูลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ นอกจากนี้ การวิเคราะห์ SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) ยังถูกนำมาใช้เพื่อประเมินปัจจัยภายในและภายนอกที่ส่งผลต่อการพัฒนายุทธศาสตร์ กระบวนการประเมินความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติของยุทธศาสตร์ หลังจากพัฒนายุทธศาสตร์แล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการประเมินความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ ซึ่งเป็นกระบวนการที่สำคัญในการตรวจสอบว่ายุทธศาสตร์ที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปปฏิบัติได้จริงหรือไม่ กระบวนการนี้ประกอบด้วยขั้นตอนหลัก ๆ ดังนี้…
ประเทศไทย มีการปฏิรูประบบราชการมาอย่างต่อเนื่องและยาวนาน จนในปี พ.ศ.2561 ได้มีการประกาศใช้แผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ซึ่งมีแนวทางในการปฏิบัติแตกต่างไปจากที่เป็นมากกว่าเดิม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การให้ความสำคัญกับการพัฒนาเชิงพื้นที่ผ่านการกระจายอำนาจทั้งในส่วนของหน่วยงานส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และท้องถิ่น ตลอดจนองคาพยพที่เกี่ยวข้องกับการยกระดับนวัตกรรมและแนวทางในการพัฒนาประเทศอย่างกรณีมหาวิทยาลัยทั่วทั้งประเทศ เมื่อกล่าวถึงบทบาทของมหาวิทยาลัย ต้องกล่าวอย่างเต็มภาคภูมิว่า หน้าที่หลักจริงๆแล้วคือการเป็นแหล่งกำเนิดทุกอารยธรรมความเจริญในอนาคตของประเทศ(ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศักดิ์ ใช้คำว่ามดลูกของประเทศ* ซึ่งก็ไม่แตกต่างกันมากนัก) เพราะฉะนั้น หนึ่งในภารกิจที่สำคัญคือการคิดค้นนวัตกรรมสิ่งใหม่ๆ ตลอดจนการเป็นทัพหน้าในการพัฒนาประเทศ ทั้งในส่วนเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยกระบวนการวิจัยและพัฒนา สำหรับกระบวนการวิจัยและพัฒนานั้น ในอดีต ระบบการวิจัยของประเทศไทย ยังไม่มีกรอบการดำเนินงานที่ชัดเจน และแต่หน่วยงานจะคิดโจทย์ตามความต้องการของตนเอง อยากรู้อะไรก็ทำ(ซึ่งนั่นก็ไม่ผิด เพราะทุกคนสั่งสมดำริคิดตามทฤษฎีการวิจัย เพราะการวิจัยคือการค้นหาคำตอบ) ส่งผลต่อองค์ความรู้ที่สะเปะสะปะ…
จากที่ได้กล่าวในหัวเรื่อง ทฤษฎีระบบ System Theory :ความรู้ ความเข้าใจเบื้องต้น ซึ่งเป็นการทำความเข้าใจถึงที่มาที่ไปของการพัฒนาทฤษฎีระบบและการนำทฤษฎีระบบไปใช้ในศาสตร์ทางด้านวิทยาศาสตร์และสังคมสงเคราะห์ โดยพบว่า วิธีคิดของทฤษฎีระบบหรือ System Theory เป็นกระบวนการที่ให้ความสำคัญกับการคิดวิเคราะห์เป็นที่ตั้งและเป็นเหรียญอีกด้านนึงของกระบวนการคิดแบบเส้นตรงหรือ Linear thinking โดยการคิดแบบเส้นตรงนั้นเป็นรูปแบบการคิดที่พบว่า เมื่อพฤติกรรมเป็นอย่างไร นั่นก็เเสดงว่า เกิดจากปัจจัยเหล่านั้นเป็นที่ตั้ง (หรือ ถ้าเหตุเป็นอย่างนั้นเเล้ว ผลก็ต้องเป็นอย่างนั้น) เเตกต่างจากการคิดเชิงระบบของทฤษฎีระบบ เพราะว่า ทฤษฎีระบบตั้งอยู่บนฐานการคิดที่มีความสลับซับซ้อนเป็นที่ตั้ง(Complex System) คือถ้าเป็นอย่างนี้ก็สามารถเป็นอย่างนั้น อย่างโน้นได้ไม่ตายตัว หรือเป็นไปได้หลายอย่าง เพราะ ลักษณะของทฤษฎีระบบมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องมากกว่า 1 เสมอ และเมื่อมีความเกี่ยวข้องมากกว่า 1 นั้นย่อมเเสดงว่า…
ทฤษฎีระบบ(System Theory) เป็นแนวคิดที่เกิดขึ้นมาจากความต้องการในการสังเกตเหตุการณ์และสถานการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นในศาสตร์ทางวิทยาศาสตร์ ตลอดจนศาสตร์ทางด้านสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในงานทางด้านสังคม การคิดเชิงระบบได้รับอิทธิพลอย่างมากจากนักชีววิทยา Ludwig von Bertalanffy และการประยุกต์ผลการศึกษาจากนักจิตวิทยาโดย Uri Bronfenbrenner ซึ่งได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับชีวภาพของมนุษย์ภายใต้สภาพเเวดล้อมทางนิเวศวิทยา ด้วยรากฐานจากทฤษฎีระบบของ Ludwig von Bertalanffy และรากฐานจากทฤษฎีจิตวิทยาของ Uri Bronfenbrenner จากผลการศึกษาอย่างบูรณาการดังกล่าว นำไปสู่การบูรณาการร่วมกันกับองค์ความรู้ศาสตร์อื่นๆทางสังคมและวิทยาศาสตร์ (Friedman & Allen, 2014) ภาพ Von Bertalanffy ที่มา:https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_von_Bertalanffy Von Bertalanffy เสนอว่า การเปลี่ยนเเปลงของสังคม…
จากบทความฉบับที่เเล้ว ผู้เขียนได้กล่าวถึง แนวคิดในการกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา ว่าด้วย กลุ่มสำนักคิดที่เป็นเชิงข้อเสนอ โดยมีอยู่ด้วยกัน 3 กลุ่มคือ สำนักออกแบบเน้นความเป็นผู้นำในการวิเคราะห์สภาพเเวดล้อมขององค์กร สำนักที่ 2 คือสำนักวางแผน มุ่งเน้นในการนำยุทธศาสตร์ไปสู่การปฏิบัติ สำนักคิดที่ 3 คือสำนักคิดการวางตำแหน่ง โดยทั้ง 3 สำนักนี้มีนักวิชาการ นักปฏิบัตินิยมนำไปใช้ในการกำหนดยุทธศาสตร์ และนำไปปฏิบัติอย่างเเพร่หลาย สำหรับในบทความนี้ ผู้เขียนจะขอนำเสนอกลุ่มสำนักคิดที่ 2 ว่าด้วยสำนักคิดเชิงพรรณนา โดยมีสำนักคิดที่สำคัญ 6 สำนักคิด(ไพบูรณ์ โพธิ์สุวรรณ,2552);(วิกรม บุญนุ่น,2567) ได้เเก่ สำนักคิดที่ 1 สำนักคิดผู้ประกอบการ เป็นการระบุและกำหนดยุทธศาสตร์โดยเกิดจากความเป็นผู้ประกอบการเองของผู้นำที่มีความเข้มแข็ง…
นับตั้งแต่มีการนำเอาแนวคิดยุทธศาสตร์การพัฒนามาใช้ในประเทศไทย หน่วยงานต่างๆทั้งภาครัฐและเอกชนเริ่มมีการนำแนวคิดที่ได้จากการประยุกต์ใช้จากแนวคิดและทฤษฎีของต่างประเทศมาใช้กันอย่างแพร่หลาย ซึ่งเป็นการปรับใช้ตั้งแต่ชื่อเรียกยุทธศาสตร์และคำว่ากลยุทธ์ดังระเบียบวิธีที่แตกต่างกัน โดยภาครัฐในยุคแรกเริ่มตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 มีการนำคำว่ายุทธศาสตร์การพัฒนา(Strategy Development) มาเป็นหมุดหมายสำคัญในการพัฒนาประเทศ ในส่วนของหน่วยงานภาคเอกชน ได้มีการประยุกต์ใช้คำว่า Strategy มาใช้ในการจัดการองค์กรของตนเองด้วยเช่นเดียวกัน(วิกรม บุญนุ่น,2567) ขณะเดียวกัน การกำหนดยุทธศาสตร์ตลอดจนวิธีการกำหนดกลยุทธ์มักจะมีกระบวนการในการกำหนดคล้ายๆกัน ทั้งนี้ แนวคิดในการกำหนดยุทธศาสตร์ของประเทศไทยมีอยู่ด้วยกัน 5 สำนักคิดดังนี้(วิกรม บุญนุ่น,2567;ไพบูรณ์ โพธิ์สุวรรณ,2555) กลุ่มสำนักคิดที่ 1 กลุ่มสำนักคิดที่เป็นเชิงข้อเสนอ เป็นกลุ่มสำนักคิดที่มุ่งนำเสนอแนวทางที่เหมาะสมในการก่อตัวของยุทธศาสตร์องค์การ โดยมีด้วยกัน 3 กลุ่มคือ กลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่มที่แนวความคิดเชิงข้อเสนอ มี 3…
จังหวัดน่าน ถือเป็นจังหวัดหนึ่งในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย มีศักยภาพสูงในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ และมีเเนวโน้มการท่องเที่ยวข้ามเเดนเชื่อมโยงพื้นที่ประเทศเพื่อนบ้านอย่างกรณีของ สปป.ลาว นอกจากนั้นยังมีศักยภาพในการส่งเสริมการค้า การลงทุนในพื้นที่ชายเเดน อันเนื่องจากเป็นจังหวัดที่มีอาณาเขตติดกับ สปป.ลาว บริเวณพื้นที่อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอสองเเคว อำเภอทุ่งช้าง และอำเภอบ่อเกลือ แต่อย่างไรก็ตาม พื้นที่ที่เอื้อต่อการค้า การลงทุน คือบริเวณพื้นที่บ้านห้วนโก๋น ตำบลห้วยโก๋น ในอำเภอเฉลิมพระเกียรติ และด่านศุลการทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง สินค้าที่สำคัญที่ผ่านด่านศุลกากรนี้ไปยังจังหวัดน่าน ประเทศไทย คือพลังงานไฟฟ้า ซึ่งมีอัตราการนำเข้ามากกว่าร้อยละ 97 โดยพลังงานไฟฟ้าทั้งหมดมาจากโรงไฟฟ้าหงสา เเขวงไชยบุรี สปป.ลาว ทั้งนี้ โรงไฟฟ้าดังกล่าวเกิดจากการร่วมทุนของ บมจ.ผลิตไฟฟ้าราชบุรีโฮลดิ้ง (ร้อยละ 40), บริษัท บ้านปู เพาเวอร์ จำกัด…
นับตั้งแต่ต้นปี คตวรรษที่ 20 โลกเราขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงรัฐชาติ(หรือสภาพของรัฐชาติ) โดยแปลงสภาพความเป็นตัวแปรตามจากมหายุทธศาสตร์ของชาติมหาอำนาจอยู่เสมอ ดังเช่นกรณีของ สหรัฐอเมริกาที่มียุทธศาสตร์หลักต่อภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 3 ประการ ได้แก่ ยุทธศาสตร์การครองความเป็นเจ้า ยุทธศาสตร์การสกัดกั้นการขยายอิทธิพล ของจีน และยุทธศาสตร์การทำสงครามต่อต้านการก่อการร้าย จากยุทธศาสตร์ดังกล่าว สหรัฐฯ ได้ดำเนินนโยบายเพื่อบรรลุยุทธศาสตร์ โดยผ่าน 2 ช่องทาง ช่องทางแรก คือ ความสัมพันธ์ ทวิภาคี ตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มาจนถึงปัจจุบัน สหรัฐได้สร้างเครือข่ายพันธมิตรทาง ทหารทวิภาคีกับประเทศต่างๆ ในภูมิภาค โดยเฉพาะกับพันธมิตรทั้ง 5 ซึ่งได้แก่ ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์…